Stanowisko przeciw wygaszaniu Strefy Schengen

W czterdziestą rocznicę ustanowienia strefy Schengen jedenaście państw członkowskich utrzymywało stałe kontrole na granicach wewnętrznych strefy. Wkrótce po tym Belgia, a następnie Polska, ogłosiły zamiar wprowadzenia kontroli na granicy z Niemcami.

Podstawowe wolności Unii Europejskiej, takie jak prawo obywateli państw członkowskich do swobodnego przemieszczania się, nie są dziś należycie chronione. Zjednoczona Europa bez kontroli granicznych — jedno z największych osiągnięć pokojowej integracji kontynentu — jest poświęcana dla bieżących celów politycznych.

Przywracane kontrole szczególnie dotykają mieszkańców regionów przygranicznych, często przemieszczających się między państwami. Od półtora roku Republika Federalna Niemiec prowadzi regularne, nieuzasadnione i nielegalne kontrole na granicy z Polską. Wiele Polek i Polaków zorganizowało sobie w ciągu ostatniego dwudziestolecia życie na terenach przygranicznych, opierając się na stabilności prawa. Teraz jednak każdego dnia odczuwają skutki naruszania ustaleń traktatowych przez naszych sąsiadów.

Nielegalny charakter tych kontroli potwierdziły zarówno sądy europejskie, jak i niemieckie. Rząd powinien stanąć w tej sprawie stanowczo po stronie pracowników, którzy w tym regionie często pracują po innej stronie granicy niż ich miejsce zamieszkania. Potrzebne jest wypracowanie trwałych rozwiązań, które zapewnią bezpieczeństwo Polski i państw europejskich bez uderzania w mieszkańców terenów przygranicznych. Takim rozwiązaniem nie są “odwetowe” kontrole, wprowadzone przez rząd Donalda Tuska, które jedynie przyczyniają się do wzmacniania skrajnej prawicy.

Apelujemy do rządu o przygotowanie pozwu do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który — pod groźbą wysokich kar dziennych — zmusiłby do działania Komisję Europejską oraz państwa członkowskie.

Skutki krótkowzrocznej polityki dotykają dziś bezpośrednio wiele lokalnych społeczności. Mają one prawo do uczciwych odszkodowań. Wspieramy walkę mieszkańców terenów przygranicznych o swoje prawa, również na drodze sądowej.

Zjednoczona Europa to sieć wzajemnych zobowiązań. Żaden kraj nie może się z nich jednostronnie wypisywać. Strefa Schengen dobrze służyła obywatelom i obywatelkom państw europejskich. To ważne osiągnięcie integracji, które powinno być chronione. Opowiadamy się za:

1. Powrotem do wolnego ruchu granicznego na wewnętrznych granicach strefy Schengen, w szczególności poprzez doprowadzenie do dwustronnego zakończenia kontroli granicznych na granicy z Niemcami.
2. Złożeniem przez polski rząd skargi do TSUE na rząd Niemiec za łamanie kodeksu z Schengen z żądaniem ustanowienia środka zapobiegawczego w postaci zakazu kontynuowania kontroli pod groźbą kar pieniężnych.
3. Przyłączeniem się polskiego rządu do innych skarg na nieprzestrzeganie Układu z Schengen, w szczególności skargi Luksemburga z lutego 2025.
4. Solidarnym podziałem kosztów i obowiązków przy ochronie zewnętrznych granic strefy Schengen, w szczególności za większym zaangażowaniem państw członkowskich posiadających wyłącznie granice wewnętrzne.